بهاره بهرامی یکی از انواع جاذبههایی که اتفاقاً در کشور ما هم تعداد زیادی از آنها وجود دارد، سدها و دریاچههای پشت آنها هستند. اگرچه این سازهها با هدف مدیریت منابع آب، تأمین آب شرب و کشاورزی، کنترل سیلاب و تولید برق ساخته میشوند، اما در بسیاری از مناطق بهمرور به یک جاذبه با چشمانداز طبیعی تبدیل میشوند. از سوی دیگر اغلب دریاچههای پشت این سدها جای مناسبی برای طبیعتگردی، عکاسی، ماهیگیری و سپری کردن تعطیلات کوتاه هستند.
با توجه به اینکه در کشور ما سدسازی سابقه طولانی دارد، دور از انتظار نیست که تعداد سدها بسیار زیاد باشد؛ بااینحال، ما در ادامه این مطلب قصد داریم به معرفی ۲۴ مورد از زیباترین سدهای ایران بسنده کنیم.
معرفی زیباترین سدهای ایران
سدها از جمله پیچیدهترین سازههایی هستند که با هدف تأمین آب، تولید انرژی و کنترل سیلاب ساخته میشوند. بااینحال چون بسیاری از سدهای ایران در میان کوهستانها، جنگلها و مناطق طبیعی احداث شدهاند، بهمرور به جاذبههایی طبیعی با چشماندازهای زیبا تبدیل شدهاند. در ادامه تعدادی از زیباترین سدهای ایران را معرفی خواهیم کرد.
| نام سد | موقعیت | آدرس |
| سد کارون ۳ | خوزستان | شهرستان ایذه، شهر دهدز، سد کارون ۳ |
| سد دز | خوزستان | شمالشرقی اندیمشک، سد دز |
| سد امیرکبیر (کرج) | البرز | کیلومتر ۱۸ جاده کرج–چالوس، سد امیرکبیر |
| سد لتیان | تهران | لواسان، جاده سد لتیان |
| سد شهید رجایی | مازندران | شهرستان ساری، منطقه دودانگه، سد شهید رجایی |
| سد مارون | خوزستان | شهرستان بهبهان، سد مارون |
| سد درودزن | فارس | شهرستان مرودشت، مسیر روستاهای فتوحآباد و درودزن |
| سد گتوند | خوزستان | شهرستان گتوند، رودخانه کارون |
| سد مهاباد | آذربایجان غربی | شهر مهاباد، جنوب شهر |
| سد زایندهرود | اصفهان | شهرستان چادگان، دهکده زایندهرود |
| سد طالقان | البرز | شهرستان طالقان، رودخانه شاهرود |
| سد سفیدرود (منجیل) | گیلان | ۷۵ کیلومتری جنوب رشت، کنار شهر منجیل |
| سد گلستان | گلستان | شهرستان گنبدکاووس، سد گلستان |
| سد سیوند | فارس | شهرستان پاسارگاد، رودخانه سیوند |
| سد کرخه | خوزستان | شهرستان اندیمشک، رودخانه کرخه |
سد مارون
سد مارون یکی از مهمترین سدهای استان خوزستان و از بزرگترین سدهای خاکی ایران است که روی رودخانه مارون در نزدیکی شهرستان بهبهان ساخته شده است. ساخت سد مارون در دهه ۱۳۶۰ آغاز شد و پس از چند سال در سال ۱۳۷۷ به بهرهبرداری رسید.
این سد نقش مهمی در تأمین آب کشاورزی منطقه، کنترل سیلاب و تأمین بخشی از نیازهای آبی شهرها و روستاهای اطراف دارد. فضای آرام اطراف سد، پوشش گیاهی منطقه و امکان انجام فعالیتهایی مانند ماهیگیری باعث شدهاند که این محدوده یکی از مکانهای تفریحی استان خوزستان باشد.
| مشخصات سد مارون | |
| استان | خوزستان |
| موقعیت | حدود ۱۹ کیلومتری شمال بهبهان |
| رودخانه | مارون |
| نوع سد | خاکی با هسته رسی |
| سال شروع ساخت | ۱۳۶۰ |
| سال بهرهبرداری | ۱۳۷۷ |
| ارتفاع سد | حدود ۱۷۰ متر |
| طول تاج | حدود ۱۳۵۰ متر |
| حجم مخزن | حدود ۱.۲ میلیارد مترمکعب |
| کاربرد اصلی | تأمین آب کشاورزی، کنترل سیلاب و تولید برق |
| بهترین زمان بازدید | پاییز، زمستان و اوایل بهار |
سد گتوند
سد گتوند یکی از بزرگترین سدهای ایران و آخرین سدی است که بر روی رودخانه کارون ساخته شده است. این سد که در نزدیکی شهر گتوند قرار دارد، با هدف تولید برق، تنظیم جریان آب رودخانه کارون، تأمین آب کشاورزی و کنترل سیلاب احداث شد.
ساخت سد گتوند در سال ۱۳۷۶ آغاز شد و تا سال ۱۳۹۰ به طول انجامید. دریاچه پشت این سد یکی از بزرگترین دریاچههای مصنوعی ایران است که در کنار چشمانداز کوهستانی منطقه، مقصد جذابی برای طبیعتگردان بهحساب میآید.
| مشخصات سد گتوند | |
| استان | خوزستان |
| موقعیت | شهرستان گتوند، شمال استان خوزستان |
| رودخانه | کارون |
| نوع سد | خاکی با هسته رسی |
| سال شروع ساخت | ۱۳۷۶ |
| سال بهرهبرداری | ۱۳۹۰ |
| ارتفاع سد | حدود ۱۸۲ متر |
| طول تاج | حدود ۷۶۰ متر |
| حجم مخزن | حدود ۴.۵ میلیارد مترمکعب |
| نیروگاه | نیروگاه برقآبی با ظرفیت حدود ۲۰۰۰ مگاوات |
| کاربرد اصلی | تولید برق، کنترل سیلاب و تنظیم آب رودخانه |
| بهترین زمان بازدید | پاییز، زمستان و اوایل بهار |
سد طالقان
سد طالقان یکی از سدهای مهم استان البرز است که در منطقه کوهستانی طالقان و روی رودخانه شاهرود ساخته شده است. این سد به دلیل اینکه در میان طبیعت بکر رشتهکوه البرز واقع شده، یکی از جاذبههای پرطرفدار منطقه بهحساب میآید. ساخت این سد در سال ۱۳۸۱ آغاز شد و در سال ۱۳۸۵ به پایان رسید.
اگرچه این سد با هدف تأمین آب شرب شهرهای اطراف، تأمین آب کشاورزی دشت قزوین و تولید انرژی برقآبی احداث شد؛ اما به دلیل نزدیک بودن به روستاهای ییلاقی، مسیرهای طبیعتگردی و چشماندازهای زیبا، یکی از جاذبههای محبوب اطراف تهران و کرج هم بهحساب میآید.
| مشخصات سد طالقان | |
| استان | البرز |
| موقعیت | شهرستان طالقان |
| رودخانه | شاهرود |
| نوع سد | سنگریزهای با هسته رسی |
| سال شروع ساخت | ۱۳۸۱ |
| سال بهرهبرداری | ۱۳۸۵ |
| ارتفاع سد | حدود ۱۰۹ متر |
| طول تاج | حدود ۱۱۱۱ متر |
| حجم مخزن | حدود ۴۲۰ میلیون مترمکعب |
| کاربرد اصلی | تأمین آب شرب، کشاورزی و تولید برقآبی |
| بهترین زمان بازدید | بهار، تابستان و اوایل پاییز |
سد سفیدرود (سد منجیل)
سد سفیدرود یکی از قدیمیترین سدهای ایران است که در استان گیلان و در نزدیکی شهر منجیل قرار دارد. این سد در محل اتصال دو رودخانه قزلاوزن و شاهرود ساخته شده و به دلیل دریاچه زیبایی که دارد، یکی از جاذبههای این منطقه به شمار میرود.
این سد که بین سالهای ۱۳۳۵ تا ۱۳۴۰ ساخته شد، نقش مهمی در تأمین آب کشاورزی زمینهای استان گیلان، بهخصوص شالیزارهای منطقه، دارد و نیروگاه آن نیز بخشی از انرژی برق مورد نیاز منطقه را تأمین میکند.
| مشخصات سد سفیدرود | |
| استان | گیلان |
| موقعیت | ۷۵ کیلومتری جنوب رشت، در نزدیکی شهر منجیل |
| رودخانه | قزلاوزن و شاهرود (تشکیلدهنده رود سفیدرود) |
| نوع سد | بتنی وزنی |
| سال شروع ساخت | ۱۳۳۵ |
| سال بهرهبرداری | ۱۳۴۰ |
| ارتفاع سد | حدود ۹۲ متر |
| طول تاج | حدود ۴۲۵ متر |
| حجم مخزن | حدود ۱.۸ میلیارد مترمکعب |
| کاربرد اصلی | تأمین آب کشاورزی، تولید برق و کنترل جریان آب |
| بهترین زمان بازدید | بهار و اوایل پاییز |
سد گلستان
سد گلستان یکی از سدهای مهم استان گلستان است که روی رودخانه گرگانرود ساخته شده و در نزدیکی شهر گنبدکاووس قرار دارد. این سد به دلیل قرارگیری در منطقهای با طبیعت متنوع، از جمله جنگلها، دشتها و مناطق سرسبز شمال شرق ایران، برای علاقهمندان به طبیعتگردی جذابیت زیادی دارد.
سد گلستان با هدف کنترل سیلابهای فصلی رودخانه گرگانرود، تأمین آب کشاورزی و مدیریت منابع آبی منطقه در خلال سالهای ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۶ ساخته شد. نکته مهم اینکه این سد نقش مهمی در کاهش خسارتهای ناشی از سیلاب و ذخیره آب برای زمینهای کشاورزی اطراف دارد.
| مشخصات سد گلستان | |
| استان | گلستان |
| موقعیت | حدود ۱۲ کیلومتری شمال شرق گنبدکاووس |
| رودخانه | گرگانرود |
| نوع سد | خاکی با هسته رسی |
| سال شروع ساخت | ۱۳۵۳ |
| سال بهرهبرداری | ۱۳۵۶ |
| ارتفاع سد | حدود ۲۳ متر |
| طول تاج | حدود ۱۳۰۰ متر |
| حجم مخزن | حدود ۸۶ میلیون مترمکعب |
| کاربرد اصلی | کنترل سیلاب، تأمین آب کشاورزی و ذخیره آب |
| بهترین زمان بازدید | بهار و پاییز |
سد سیوند
سد سیوند یکی از سدهای مهم استان فارس است که روی رودخانه سیوند در نزدیکی شهرستان پاسارگاد ساخته شده است. این سد به دلیل نزدیکی به آثار تاریخی ارزشمند مانند مجموعه پاسارگاد و آرامگاه کوروش، همواره مورد توجه گردشگران و همچنین کارشناسان میراث فرهنگی بوده است.
ساخت سد سیوند با هدف تأمین آب کشاورزی، کنترل سیلاب و مدیریت منابع آبی منطقه در سال ۱۳۷۵ آغاز شد و در سال ۱۳۸۶ به بهرهبرداری رسید.
| مشخصات سد سیوند | |
| استان | فارس |
| موقعیت | شهرستان پاسارگاد، نزدیکی روستای سیوند |
| رودخانه | سیوند |
| نوع سد | خاکی با هسته رسی |
| سال شروع ساخت | ۱۳۷۵ |
| سال بهرهبرداری | ۱۳۸۶ |
| ارتفاع سد | حدود ۵۷ متر |
| طول تاج | حدود ۶۹۵ متر |
| حجم مخزن | حدود ۲۵۰ میلیون مترمکعب |
| کاربرد اصلی | تأمین آب کشاورزی، کنترل سیلاب و ذخیره منابع آب |
| جاذبههای اطراف | منطقه تاریخی پاسارگاد، طبیعت کوهستانی و دریاچه سد |
| بهترین زمان بازدید | بهار و پاییز |
سد الیمالات
سد الیمالات واقع در قلب جنگلهای سرسبز استان مازندران، همچون نگینی درخشان در این طبیعت بکر خودنمایی میکند. این سد روی رودخانه الیمالات احداث شده و دسترسی به آن از طریق جادهای سرسبز و دیدنی امکانپذیر است. مسیر منتهی به سد الیمالات، خود به تنهایی جاذبهای گردشگری محسوب میشود و بازدیدکنندگان را مجذوب زیباییهای جنگلهای شمال میکند.
ساخت سد الیمالات در سال ۱۳۶۶ آغاز شد و در سال ۱۳۷۳ به بهرهبرداری رسید. فاصله این سد از جاده اصلی نور به چمستان حدود ۳ کیلومتر است. سد الیمالات با فراهم آوردن امکاناتی نظیر قایقهای موتوری و پدالی، ماهیگیری، رستوران، کافیشاپ و سوپرمارکت، به مقصدی محبوب برای گردشگران تبدیل شده است. آرامش و زیبایی این سد در کنار امکانات تفریحی، تجربهای بهیادماندنی در دریاچه الیمالات را برای بازدیدکنندگان رقم میزند.
| مشخصات | اطلاعات |
| ارتفاع سد از پی | ۲۶ متر |
| طول تاج سد | ۲۳۵ متر |
| حجم کل مخزن سد | ۰.۸۰ میلیون مترمکعب |
| سال ساخت یا بهرهبرداری سد | ۱۳۷۳ |
| آدرس سد | استان مازندران، ۹ کیلومتری شهر نور، مسیر جاده نور به چمستان، قسمت جنوبی دوراهی روستای کارگرکلا |
سد لفور
سد لفور که با نام سد البرز نیز شناخته میشود، در دل جنگل زیبای لفور با طبیعتی بکر و دستنخورده در استان مازندران قرار گرفته است. عملیات ساخت این سد در سال ۱۳۷۴ آغاز و در سال ۱۳۸۹ بازگشایی شد. سد لفور روی رودخانه بابلرود احداث شده و چشماندازی بینظیر ایجاده کرده است. حاشیه دریاچه سد لفور به دلیل طبیعت زیبا و آرامشبخش، مکانی مناسب برای کمپزدن و لذت بردن از فضای باز است.
رستورانهای کنار دریاچه با ارائه غذاهای دریایی تازه و خوشمزه، تجربهای لذتبخش را برای گردشگران فراهم میکنند. قایقسواری روی دریاچه، بازدید از جزیره دیدنی وسط دریاچه و ماهیگیری، از جمله فعالیتهای محبوب در این منطقه است.
| مشخصات | اطلاعات |
| ارتفاع سد از پی | ۷۸ متر |
| طول تاج سد | ۸۳۸ متر |
| حجم کل مخزن سد | ۱۵۰ میلیون مترمکعب |
| سال ساخت یا بهرهبرداری سد | ۱۳۸۹ |
| آدرس سد | استان مازندران، شیرگاه، جاده شیرگاه به بابلکنار |
سد لتیان
سد لتیان یکی از مهمترین سدهای استان تهران است که روی رودخانه جاجرود و در نزدیکی شهر لواسان ساخته شده است. این سد به دلیل نقش مهم در تأمین آب شرب تهران و همچنین طبیعت اطراف آن، یکی از شناختهشدهترین سدهای کشور محسوب میشود.
ساخت سد لتیان در سال ۱۳۴۲ آغاز شد و در سال ۱۳۴۶ به بهرهبرداری رسید. پارکهای جنگلی لتیان و تلو در اطراف این سد، به همراه چشمانداز کوهستانی، باعث شده که این منطقه به یکی از پرطرفدارترین مکانهای تفریحی نزدیک تهران تبدیل شود.
| مشخصات سد لتیان | |
| استان | تهران |
| موقعیت | جنوب لواسان، جاده سد لتیان |
| رودخانه | جاجرود |
| نوع سد | بتنی وزنی |
| سال شروع ساخت | ۱۳۴۲ |
| سال بهرهبرداری | ۱۳۴۶ |
| ارتفاع سد | حدود ۱۰۷ متر |
| طول تاج | حدود ۴۵۰ متر |
| کاربرد اصلی | تأمین آب شرب و کنترل سیلاب |
| بهترین زمان بازدید | بهار و اوایل پاییز |
سد کرج (سد امیرکبیر)
سد امیرکبیر که بیشتر به نام سد کرج شناخته میشود، از مهمترین جاذبههای طبیعی اطراف تهران و کرج است. این سد روی رودخانه کرج و در مسیر جاده تاریخی کرج–چالوس ساخته شده است و به دلیل اینکه در میان کوههای البرز قرار دارد، چشمانداز بسیار زیبایی دارد.
ساخت سد امیرکبیر در سال ۱۳۳۶ آغاز شد و در سال ۱۳۴۰ به بهرهبرداری رسید. این سد از نخستین سدهای چندمنظوره ایران است که نقش مهمی در تأمین آب شرب تهران، آبیاری زمینهای کشاورزی و تولید انرژی برقآبی دارد. سد امیرکبیر به دلیل پوشش گیاهی گسترده و چشماندازی که به رشته کوه البرز دارد، مقصد بسیاری از گردشگران در فصلهای گرم سال است.
| مشخصات سد امیرکبیر (سد کرج) | |
| نام سد | سد امیرکبیر (سد کرج) |
| استان | البرز |
| موقعیت | کیلومتر ۲۵ جاده کرج–چالوس |
| رودخانه | کرج |
| نوع سد | بتنی دو قوسی |
| سال شروع ساخت | ۱۳۳۶ |
| سال بهرهبرداری | ۱۳۴۰ |
| ارتفاع سد | حدود ۱۸۰ متر |
| طول تاج سد | حدود ۳۹۰ متر |
| حجم مخزن | حدود ۲۰۵ میلیون مترمکعب |
| هدف ساخت | تأمین آب شرب، کشاورزی و تولید برقآبی |
| ظرفیت نیروگاه | حدود ۹۰ مگاوات |
| بهترین زمان بازدید | بهار و تابستان برای طبیعت سرسبز، پاییز برای چشماندازهای رنگارنگ |
سد زاینده رود
سد زایندهرود یکی دیگر از سدهای معروف کشور است که روی رودخانه زایندهرود در استان اصفهان ساخته شده و نقش مهمی در تأمین آب منطقه دارد. این سد که در گذشته با نام سد شاه عباس کبیر شناخته میشد، یکی از مقاصد گردشگری محبوب اطراف اصفهان محسوب میشود.
نکته مهم اینکه ساخت سد زایندهرود در سال ۱۳۴۸ آغاز شد و تنها یک سال بعد در سال ۱۳۴۹ به بهرهبرداری رسید.
| مشخصات سد زایندهرود | |
| استان | اصفهان |
| موقعیت | شهرستان چادگان، حدود ۱۱۰ کیلومتری غرب اصفهان |
| رودخانه | زایندهرود |
| نوع سد | بتنی دو قوسی |
| سال شروع ساخت | ۱۳۴۸ |
| سال بهرهبرداری | ۱۳۴۹ |
| ارتفاع سد | حدود ۱۰۰ متر |
| طول تاج | حدود ۴۵۰ متر |
| حجم مخزن | حدود ۱.۴ میلیارد مترمکعب |
| کاربرد اصلی | تأمین آب کشاورزی، آب شرب، کنترل سیلاب و تولید برق |
| بهترین زمان بازدید | بهار و اوایل پاییز |
سد دز
سد دز یکی از شناختهشدهترین سدهای ایران و از مهمترین سدهای برقآبی کشور است که در استان خوزستان و بر روی رودخانه دز ساخته شده است. این سد که در میان درههای عمیق و صخرههای رشتهکوه زاگرس احداث شده است، یکی از جاذبههای گردشگری این منطقه هم بهحساب میآید.
عملیات ساخت سد دز در سال ۱۳۳۸ آغاز شد و در سال ۱۳۴۱ به پایان رسید. این سد که توسط یک شرکت ایتالیایی ساخته شده است، در زمان بهرهبرداری، یکی از بلندترین سدهای جهان بهحساب میآمد. در دریاچه پشت سد دز میتوانید قایقسواری و ماهیگیری را امتحان کنید. نکته پایانی اینکه بهترین زمان بازدید از سد دز فصل پاییز و زمستان است که آبوهوای خوزستان معتدلتر میشود.
| مشخصات سد دز | |
| نام سد | سد دز |
| استان | خوزستان |
| موقعیت | شمال شرقی اندیمشک، نزدیک شهرستان دزفول |
| رودخانه | دز |
| نوع سد | بتنی قوسی |
| سال شروع ساخت | ۱۳۳۸ |
| سال بهرهبرداری | ۱۳۴۱ |
| ارتفاع سد | حدود ۲۰۳ متر |
| طول تاج سد | حدود ۲۱۲ متر |
| حجم مخزن | حدود ۲.۷ میلیارد مترمکعب |
| هدف ساخت | تولید برقآبی، تأمین آب کشاورزی و کنترل سیلاب |
| ظرفیت نیروگاه | حدود ۵۲۰ مگاوات |
| بهترین زمان بازدید | پاییز، زمستان و اوایل بهار |
سد کارون ۳
سد کارون ۳ یکی از بزرگترین سدهای برقآبی ایران و از مهمترین سازههای عمرانی کشور است که روی رودخانه کارون در استان خوزستان ساخته شده است. این سد که در نزدیکی شهر دهدز احداث شده است، به دلیل قرار گفتن در میان کوههای زاگرس، درههای عمیق و چشماندازهای طبیعی اطراف، به یکی از جاذبههای طبیعی خوزستان تبدیل شده است.
ساخت سد کارون ۳ در سال ۱۳۷۳ آغاز شد و پس از حدود یک دهه، در سال ۱۳۸۳ به بهرهبرداری رسید. این سد بتنی دو قوسی با هدف تولید برق، کنترل جریان آب رودخانه کارون و مدیریت منابع آبی منطقه احداث شد. دریاچه پشت سد، هم بسیار وسیع و جذاب است و به همین دلیل برای قایقسواری و عکاسی در طبیعت جای مناسبی است.
| مشخصات سد کارون ۳ | |
| نام سد | سد کارون ۳ |
| استان | خوزستان |
| موقعیت | شهرستان ایذه، شهر دهدز |
| رودخانه | کارون |
| نوع سد | بتنی دو قوسی |
| سال شروع ساخت | ۱۳۷۳ |
| سال بهرهبرداری | ۱۳۸۳ |
| ارتفاع سد | حدود ۲۰۵ متر |
| طول تاج سد | حدود ۴۶۲ متر |
| هدف ساخت | تولید برقآبی، کنترل آب و تأمین نیازهای آبی منطقه |
| ظرفیت نیروگاه | حدود ۲۲۸۰ مگاوات |
| بهترین زمان بازدید | پاییز، زمستان و اوایل بهار (به دلیل هوای معتدل منطقه) |
سد گلپایگان
سد گلپایگان واقع روی رودخانه اناربار در استان اصفهان، یکی از قدیمیترین سدهای ایران است که ساخت آن در سال ۱۳۲۶ آغاز و در مراحل مختلف در سالهای ۱۳۳۶ و ۱۳۵۰ به بهرهبرداری رسید. این سد که نام خود را از شهر گلپایگان گرفته، با هدف جلوگیری از خسارات ناشی از سیل و آبیاری مزارع کشاورزی احداث شده است. دریاچه سد گلپایگان، زیستگاه انواع ماهیها از جمله سفید، قزلآلا، سوف و کپور است. جالب است بدانید که در گذشته، این سد به نام شاه اسماعیل شناخته میشد، اما پس از انقلاب اسلامی، نام آن به گلپایگان تغییر یافت.
| مشخصات | اطلاعات |
| ارتفاع سد از پی | ۵۶ متر |
| طول تاج سد | ۳۶۰ متر |
| حجم کل مخزن سد | ۴۲.۵ میلیون مترمکعب |
| سال ساخت یا بهرهبرداری سد | ۱۳۳۶ و ۱۳۵۰ |
| آدرس سد | استان اصفهان، ۲۰ کیلومتری جنوب شرقی شهر گلپایگان |
سد اکباتان
سد اکباتان واقع در نزدیکی شهر همدان، نه تنها یک سازه مهندسی بلکه یک جاذبه گردشگری دلانگیز است. این سد که روی رودخانه یلفان بنا شده، نقش مهمی در تامین آب شرب مردم استان همدان و آبیاری مزارع کشاورزی ایفا میکند. سد اکباتان که در گذشته با نام شهناز شناخته میشد، پس از انقلاب اسلامی نام آن تغییر یافت. ساخل این سد در سال ۱۳۳۸ آغاز شد. سد اکباتان در سال ۱۳۴۲ به بهرهبرداری رسید و از آن زمان به یکی از ارکان اصلی توسعه کشاورزی و تامین آب منطقه تبدیل شده است.
زیباییهای بصری این سد، همراه با امکانات رفاهی نظیر رستوران، چایخانه، مهمانسرا و تفریحات آبی نظیر قایقسواری، آن را به مقصدی جذاب برای گردشگران تبدیل کرده است. بازدیدکنندگان میتوانند در کنار تماشای عظمت سازه سد، از مناظر طبیعی اطراف و امکان عکاسی در این محیط زیبا نیز لذت ببرند.
| مشخصات | اطلاعات |
| ارتفاع سد از پی | ۵۳.۸ متر |
| طول تاج سد | ۲۸۶ متر |
| حجم کل مخزن سد | ۳۶ میلیون مترمکعب |
| سال ساخت یا بهرهبرداری سد | ۱۳۴۲ |
| آدرس سد | استان همدان، شهر همدان، ۵ کیلومتری جاده ملایر به همدان، نرسیده به روستای سنگستان، جاده سد |
سد مهاباد
سد مهاباد یکی از معروفترین سدهای استان آذربایجان غربی است که ساخت آن در سال ۱۳۴۶ آغاز شد و در سال ۱۳۴۹ به اتمام رسید. این سد که بر روی رودخانه مهابادچای واقع شده، نقش مهمی در تأمین آب کشاورزی منطقه، کنترل سیلاب و تأمین آب مورد نیاز شهر دارد.
دریاچه پشت سد مهاباد به دلیل نزدیکی به بافت شهری، محل مناسبی برای استراحت، عکاسی، ماهیگیری و قایقسواری است.
| مشخصات سد مهاباد | |
| استان | آذربایجان غربی |
| موقعیت | شهر مهاباد |
| رودخانه | مهابادچای |
| نوع سد | خاکی با هسته رسی مایل |
| سال شروع ساخت | ۱۳۴۶ |
| سال بهرهبرداری | ۱۳۴۹ |
| ارتفاع سد | حدود ۴۷.۵ متر |
| طول تاج | حدود ۷۰۰ متر |
| حجم مخزن | حدود ۱۹۷ میلیون مترمکعب |
| کاربرد اصلی | تأمین آب کشاورزی، کنترل سیلاب و تأمین آب شهری |
| تفریحات | ماهیگیری، قایقسواری و طبیعتگردی |
| بهترین زمان بازدید | بهار و اوایل پاییز |
سد کرخه
سد کرخه یکی از بزرگترین و مهمترین سدهای ایران است که روی رودخانه کرخه در استان خوزستان ساخته شده است. این سد از نظر حجم و ابعاد، از بزرگترین سدهای خاکی جهان محسوب میشود. ساخت سد کرخه با هدف تأمین آب مورد نیاز کشاورزی دشتهای پاییندست، کنترل سیلابهای رودخانه کرخه، تأمین آب شرب و تولید انرژی برقآبی در سال ۱۳۷۰ شروع شد و در سال ۱۳۸۰ به بهرهبرداری رسید.
اگرچه این سد با تغییر جریان طبیعی رودخانه بر اکوسیستمهای پاییندست تأثیر میگذارد؛ اما همچنان یکی از سازههای مهم آبی کشور محسوب میشود.
| مشخصات سد کرخه | |
| استان | خوزستان |
| موقعیت | شمال غربی شهرستان اندیمشک |
| رودخانه | کرخه |
| نوع سد | خاکی با هسته رسی |
| سال شروع ساخت | ۱۳۷۰ |
| سال بهرهبرداری | ۱۳۸۰ |
| ارتفاع سد | حدود ۱۲۷ متر |
| طول تاج | حدود ۳۰۳۰ متر |
| حجم مخزن | حدود ۵.۹ میلیارد مترمکعب |
| کاربرد اصلی | تأمین آب کشاورزی، کنترل سیلاب، آب شرب و تولید برق |
| بهترین زمان بازدید | پاییز، زمستان و اوایل بهار |
سد بیجار
سد بیجار واقع در استان گیلان و در نزدیکی شهر بیجار، یکی از بزرگترین و زیباترین سدهای خاکی ایران محسوب میشود. ساخت این سد در سال ۱۳۸۳ آغاز شد و در سال ۱۳۹۳ به بهرهبرداری رسید. سد بیجار بر روی دو رودخانه زلکی و دوآبان احداث شده است. موقعیت مکانی سد بیجار، در ۲۰ کیلومتری جنوب شهر رشت و ۳۱ کیلومتری رودبار، در محل تلاقی دو شاخه رودخانههای زیلکی و دوآبان، به این سد جلوهای ویژه بخشیده است. جنگلهای انبوه و سرسبز اطراف سد، منظرهای بدیع و چشمنواز را خلق کردهاند که هر بینندهای را به تحسین وا میدارد.
علاوه بر زیباییهای طبیعی، سد بیجار نقش مهمی در تامین آب شرب شهرهای استان گیلان، آبیاری اراضی کشاورزی و تولید برق دارد. این سد با ذخیره آب در فصول پربارش و رهاسازی آن در فصول کمآبی، به تعادلبخشی منابع آب منطقه کمک شایانی میکند. همچنین، امکان ماهیگیری در دریاچه سد، فرصتی مناسب برای تفریح و گذران اوقات فراغت را برای گردشگران فراهم آورده است.
| مشخصات | اطلاعات |
| ارتفاع سد از پی | ۱۰۳ متر |
| طول تاج سد | ۴۳۰ متر |
| حجم کل مخزن سد | ۱۰۵ میلیون مترمکعب |
| سال ساخت یا بهرهبرداری سد | ۱۳۹۳ |
| آدرس سد | گیلان، شهرستان رودبار، بخش رحمت آباد و بلوکات |
سد خاکی شیاده
سد خاکی شیاده واقع در روستای شیاده در نزدیکی بابل، یکی دیگر از سدهای زیبای ایران است که در میان جنگلهای سرسبز مازندران قرار دارد. این سد در سال ۱۳۷۸ روی رودهای بَزِرود و چِلیم احداث شده است. جنگلهای انبوهی که سد شیاده را از چهارسو احاطه کردهاند، فضایی آرامشبخش و دلپذیر را پدید آوردهاند.
سد شیاده، علاوه بر نقش مهمی که در ذخیره آب و تامین آب کشاورزی ایفا میکند، به عنوان یک جاذبه گردشگری نیز شناخته میشود و سالانه گردشگران بسیاری را به سوی خود جذب میکند. پیادهروی در اطراف سد، برگزاری اردوهای یک روزه سیاحتی، صعود به ارتفاعات نزدیک سد، ماهیگیری و قایقرانی از جمله فعالیتهای تفریحی هستند که در این منطقه امکانپذیر است.
| مشخصات | اطلاعات |
| ارتفاع سد از پی | ۳۲.۸ متر |
| طول تاج سد | ۴۵۰ متر |
| حجم کل مخزن سد | ۵ میلیون مترمکعب |
| سال ساخت یا بهرهبرداری سد | ۱۳۷۸ |
| آدرس سد | مازندران، ۳۲ کیلومتری جنوب غربی بابل، بخش بندپی غربی، روستای شیاده، بر روی رودخانه چلیم |
سد سقالکسار
سد سقالکسار واقع در ۱۵ کیلومتری جنوب رشت، سدی کوچک اما زیبا است که به دلیل قرار گرفتن در میان طبیعتی بکر و چشمنواز، شهرت زیادی دارد. این سد در سال ۱۳۶۱ احداث شده است. سد سقالکسار، علاوه بر تامین آب در ایام خشکسالی، به عنوان یک تفرجگاه محبوب در بین مردم رشت و گردشگران شناخته میشود. قایقسواری و عکاسی از جمله فعالیتهای تفریحی هستند که در این منطقه امکانپذیر است. آب زلال و شفاف سد، به همراه انعکاس تصویر درختان و آسمان در آن، منظرهای تماشایی را خلق میکند که هر بینندهای را مجذوب خود میسازد.
| مشخصات | اطلاعات |
| ارتفاع سد از پی | ۱۴ متر |
| طول تاج سد | ۳۰۰ متر |
| حجم کل مخزن سد | ۱.۲ میلیون مترمکعب |
| سال ساخت یا بهرهبرداری سد | ۱۳۶۱ |
| آدرس سد | استان گیلان، رشت، ۱۰ کیلومتری جاده جیرده، بعد از بقعه آقاسید شریف، روستای سقالکسار |
سد سلیمان تنگه
سد سلیمان تنگه که با نام سد شهید رجایی نیز شناخته میشود، در ۴۵ کیلومتری جنوب غربی ساری، در استان مازندران واقع شده است. این سد که بر روی رودخانه تجن بنا شده است، در سال ۱۳۷۵ به بهرهبرداری رسید. ارتفاع ۱۳۸ متری این سازه، منظرهای تماشایی را خلق کرده است. این سد علاوه بر تامین آب کشاورزی زمینهای اطراف و آب آشامیدنی منطقه، در تولید برق نیز نقش دارد؛ اما زیبایی سد سلیمان تنگه تنها به ابعاد فنی آن محدود نمیشود.
اقامت در کنار رودخانه تجن، قایقرانی، اتوبوس دریایی، پدالرو در اسکله شیرین رود، بازدید از تاج سد و ماهیگیری، تنها بخشی از تفریحاتی است که در این منطقه گردشگری میتوان تجربه کرد. ویلاها، رستورانها، زمین ورزش و پارک بازی و آلاچیقهای زیبا، فضایی دلنشین و خاطرهانگیز را برای گردشگران فراهم میآورند. تلفیق معماری سد با طبیعت بکر و سرسبز اطراف، سد سلیمان تنگه را به یکی از زیباترین سدهای ایران تبدیل کرده است.
| مشخصات سد شهید رجایی | |
| استان | مازندران |
| موقعیت | حدود ۴۵ کیلومتری جنوب ساری |
| رودخانه | تجن |
| نوع سد | بتنی دو قوسی |
| سال شروع ساخت | ۱۳۶۰ |
| سال بهرهبرداری | ۱۳۷۹ |
| ارتفاع سد | حدود ۱۳۸ متر |
| طول تاج | حدود ۴۲۷ متر |
| کاربرد اصلی | تأمین آب، کشاورزی و تولید برق |
| بهترین زمان بازدید | بهار و تابستان |
سد شهید عباسپور (کارون ۱)
سد شهید عباسپور که پیش از انقلاب با نام سد رضا شاه کبیر شناخته میشد، یکی از بزرگترین سدهای ایران است. این سد بر روی رودخانه کارون در استان خوزستان قرار دارد. ساخت این سد در سال ۱۳۴۸ آغاز شد و در سال ۱۳۵۵ به بهرهبرداری رسید. ارتفاع ۲۰۰ متری این سازه، عظمت و شکوه مهندسی را به نمایش میگذارد.
سد شهید عباسپور، علاوه بر اهمیت استراتژیک در تامین آب و تولید برق، به دلیل مناظر طبیعی چشمنواز و امکانات گردشگری، به یکی از پربازدیدترین سدهای ایران تبدیل شده است. جزیره کوشک که در داخل دریاچه سد واقع شده، یکی از جاذبههای این منطقه است. این جزیره دارای امکاناتی نظیر زمین فوتبال، سالن ورزشی و رستوران است که فضایی مناسب برای تفریح و استراحت گردشگران فراهم میآورد.
| مشخصات | اطلاعات |
| ارتفاع سد از پی | ۲۰۰ متر |
| طول تاج سد | ۳۸۰ متر |
| حجم کل مخزن سد | ۳.۱۳۹ میلیارد مترمکعب |
| سال ساخت یا بهرهبرداری سد | ۱۳۵۵ |
| آدرس سد | استان خوزستان، ۵۰ کیلومتری شمال شرقی شهر مسجد سلیمان |
سد شهید کاظمی
سد شهید کاظمی که با نامهای سد بوکان یا سد کوروش کبیر نیز شناخته میشود، در ۳۵ کیلومتری جنوب شرقی شهر بوکان واقع شده است. ساخت این سد در سال ۱۳۴۶ شروع شد و در سال ۱۳۵۰ به پایان رسید. این سد بر روی رودخانه زرینه رود بنا شده و حجم مخزن آن ۸۰۰ میلیون مترمکعب است.
سد شهید کاظمی نقشی اساسی در تامین آب شرب مردم منطقه، مصارف کشاورزی و تولید برق دارد. این سد با تاریخچهای غنی و موقعیت استراتژیک، به عنوان یکی از مهمترین سدهای ایران شناخته میشود. نام کوروش کبیر که بر این سد نهاده شده، یادآور تمدن کهن و فرهنگ غنی ایران است. این سد، علاوه بر کارکردهای حیاتی، به دلیل چشماندازهای طبیعی زیبا و آرامشبخش، به یکی از جاذبههای گردشگری منطقه نیز تبدیل شده است.
| مشخصات | اطلاعات |
| ارتفاع سد از پی | ۵۰ متر |
| طول تاج سد | ۷۲۰ متر |
| حجم کل مخزن سد | ۸۰۰ میلیون مترمکعب |
| سال ساخت یا بهرهبرداری سد | ۱۳۵۰ |
| آدرس سد | استان آذربایجان غربی، شهر میاندوآب، شهر بوکان، قلندر |
سد درودزن
سد درودزن یکی از قدیمیترین سدهای ایران است که در استان فارس و بر روی رودخانه کُر ساخته شده است. این سد در نزدیکی منطقه تاریخی مرودشت قرار دارد و به دلیل نزدیکی به بقایای سد باستانی داریوش، اهمیت زیادی دارد.
ساخت سد درودزن در سال ۱۳۴۶ با هدف تأمین آب شرب شهرهای شیراز و مرودشت، آبیاری زمینهای کشاورزی منطقه و کنترل جریانهای سیلابی آغاز شد و در سال ۱۳۵۱ به پایان رسید. دریاچه پشت سد نیز، زیستگاه گونههای مختلف پرندگان و آبزیان است و همین موضوع باعث شده که این دریاچه به یک جاذبه گردشگری تبدیل شود.
| مشخصات سد درودزن | |
| استان | فارس |
| موقعیت | شهرستان مرودشت، منطقه درودزن |
| رودخانه | کُر |
| نوع سد | خاکی با هسته رسی |
| سال شروع ساخت | ۱۳۴۶ |
| سال بهرهبرداری | ۱۳۵۱ |
| ارتفاع سد | حدود ۵۸ متر |
| طول تاج | حدود ۷۲۰ متر |
| حجم مخزن | حدود ۹۹۳ میلیون مترمکعب |
| کاربرد اصلی | تأمین آب شرب، کشاورزی و کنترل سیلاب |
| بهترین زمان بازدید | بهار و پاییز |
نکات مهم قبل از بازدید از سدها
اگرچه بازدید از سدهای کشور برای افراد زیادی جذاب است؛ اما اگر بدون در نظر گرفتن نکات زیر انجام شود، ممکن است ایمنی گردشگران را به خطر بیندازد.
- وضعیت آبوهوا را بررسی کنید: بسیاری از سدها در مناطق کوهستانی قرار دارند و به همین دلیل ممکن است گاهی به دلیل شرایط جوی حاد، مسیر دسترسی به آنها صعبالعبور یا خطرناک شود.
- به تابلوهای ایمنی توجه کنید: شنا کردن در اغلب سدهای کشور به دلیل عمق زیاد، جریانهای زیرسطحی و تغییر ناگهانی دمای آب ممنوع است.
- امکانات رفاهی منطقه را در نظر بگیرید: همه سدها امکاناتی مانند رستوران، سرویس بهداشتی یا محل اقامت ندارند؛ برای بازدید از سدهای دورافتاده بهتر است وسایل ضروری را همراه خود داشته باشید.
- به محیطزیست احترام بگذارید: در اطراف دریاچه سدها زباله نریزید، به پوشش گیاهی و جانوران منطقه آسیب نزنید و از روشن کردن آتش در محلهای غیرمجاز خودداری کنید.
- برای عکاسی احتیاط کنید: بسیاری از سدها چشماندازهای زیبایی دارند، اما هنگام عکاسی زیاد به لبههای سد نزدیک نشوید.
جمع بندی
سدها تنها سازههایی برای ذخیره آب و تولید انرژی نیستند؛ بسیاری از آنها به دلیل قرار گرفتن در میان طبیعت، کوهستان، جنگل و مناطق بکر، مقصدی جذاب برای طبیعتگردی بهحساب میآیند. اگرچه دیدن سدها و تفریح در دریاچه پشت آنها جذابیت خاصی دارد اما بازدید از سدها مستلزم رعایت نکات ایمنی و توجه به شرایط محیطی است. نکته پایانی اینکه اغلب دریاچههای پشت سدها برای شنا مناسب نیستند.
سؤالات متداول
ثبت دیدگاه اولین نفر باشید که نظر میدهید.