جاهای دیدنی اهر | راهنمای کامل سفر به پایتخت طبیعت و تاریخ ارسباران
بهاره بهرامی شهرستان اهر در شمال استان آذربایجان شرقی و در محدوده منطقه ارسباران قرار دارد. این شهر به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، جاذبههای طبیعی و روستاهای زیبایی دارد و البته که آثار تاریخی و مذهبی متعددی هم دارد.
اهر به دلیل نزدیکی به جنگل های ارسباران و مناطق کوهستانی و ییلاقی، یکی از بهترین جاهای استان آذربایجان شرقی برای علاقهمندان به طبیعتگردی و دیدن جاذبههای تاریخی است. اگر شما هم جزء این دسته از افراد هستید، توصیه میکنیم که حتماً تا انتهای مطلب همراه ما باشید. در ادامه، مهمترین جاذبههای طبیعی، روستاها، آثار تاریخی و مکانهای مذهبی اهر را معرفی خواهیم کرد.
جاهای دیدنی طبیعی اهر
تعداد زیادی از جاذبههای طبیعی اهر خارج از محدوده شهر و در مسیر رسیدن به روستاهای آن قرار دارند. از جمله این جاذبهها میتوان به جنگلهای فندقلو و رودخانه اهرچای اشاره کرد. البته این شهر جاذبههای طبیعی دیگری هم دارد که در ادامه به آنها هم اشاره خواهیم کرد.
پارک جنگلی فندقلو
پارک جنگلی فندقلو در حدود ۳۰ کیلومتری اهر و در مسیر جاده اهر به مشکینشهر قرار دارد. ویژگی اصلی فندقلو، پوشش گیاهی آن است که بخش زیادی از آن را درختان فندق تشکیل میدهند. این منطقه در ارتفاعات قرار گرفته و در فصلهای گرم سال به دلیل شرایط آبوهوایی و پوشش گیاهی، گزینه مناسبی برای طبیعتگردی محسوب میشود. در پارک جنگلی فندقلو امکاناتی مانند آلاچیق و سرویس بهداشتی نیز وجود دارد.
آدرس: آذربایجان شرقی، شهرستان اهر، جاده اهر–مشکینشهر، کیلومتر ۲۵، محدوده روستای انداب قدیم
جنگل فندقلو (انداب)
جنگل فندقلو یا جنگل طبیعی انداب در محدوده روستای انداب قدیم و در حدود ۳۱ کیلومتری اهر قرار دارد. این منطقه در جاده اهر–مشکینشهر واقع شده و در کنار پارک جنگلی فندقلو قرار دارد. بخش قابلتوجهی از پوشش گیاهی این جنگل را درختان فندق تشکیل میدهند. این جنگل در ارتفاعات قرار دارد و به همین دلیل شرایط آبوهوایی آن با مرکز شهر متفاوت است.
آدرس: آذربایجان شرقی، شهرستان اهر، روستای انداب قدیم، جاده اهر–مشکینشهر
کوههای رنگی اهر (آلاداغلار)
کوههای رنگی اهر که با نام «آلاداغلار» نیز شناخته میشوند، در استان آذربایجان شرقی و در امتداد مسیر تبریز به اهر قرار دارند. این کوهها به دلیل وجود لایههای رسوبی و مواد معدنی مختلف، طیفهایی از رنگهای قرمز، زرد، نارنجی، سفید و سبز دارند. فرسایش در طول زمان باعث آشکار شدن این لایههای رنگی شده و همین باعث شده که این منطقه چشمانداز جالبی داشته باشد.
آدرس: آذربایجان شرقی، مسیر تبریز–اهر
رودخانه اهرچای
رودخانه اهرچای یکی از مهمترین رودخانههای شهرستان اهر است که طول تقریبی آن ۲۴۰ کیلومتر است و در حوضه آبریز رود ارس قرار دارد. سرچشمه این رودخانه در ارتفاعات پیرسقا است و اهرچای پس از عبور از دهستان اوزمدل، محدوده اطراف شهر اهر و نزدیکی روستای لر در دهستان ورگهان، در نهایت به رودخانه قرهسو میپیوندد. از مهمترین گونههای ماهیان این رودخانه میتوان به سیاهماهی، ماهی سفید جویبار و زردهپر نیز اشاره کرد. اطراف اهرچای میتوانید پیادهروی کنید و از طبیعت زیبا و چشماندازهای طبیعی اطراف لذت ببرید.
آدرس: آذربایجان شرقی، شهرستان اهر، مسیر رودخانه از جنوب و حومه شهر اهر
آبشار مزرعه
آبشار مزرعه یکی از جاذبههای طبیعی شهرستان اهر است که در محدوده روستای مزرعه قرار دارد. این آبشار در منطقهای کوهستانی واقع شده و آب آن از ارتفاعات اطراف تأمین میشود. اگر خواستید این آبشار را ببینید، بهترین زمان بهار و تابستان است که آبشار پرآبتر خواهد بود.
آدرس: آذربایجان شرقی، شهرستان اهر، حوالی روستای مزرعه
دریاچه سد ستارخان
دریاچه سد ستارخان در حدود ۲۸ کیلومتری شهر اهر قرار دارد و سد ستارخان بر روی رودخانه اهرچای احداث شده است. این سد علاوه بر نقشی که در تأمین آب شرب شهرستان اهر دارد، برای آبیاری بیش از ۱۲ هزار هکتار از اراضی پاییندست نیز استفاده میشود. در دریاچه پشت سد، گونههای مختلفی از آبزیان وجود دارند که از جمله آنها میتوان به ماهی سفید رودخانهای، کفال، کپور، زردپر و سوف اشاره کرد. این دریاچه به دلیل فاصله کمی که تا شهر اهر دارد، یکی از محبوبترین جاهای این شهر برای طبیعتگردی بهحساب میآید، بهخصوص که در سالهای اخیر آلاچیق و برخی امکانات رفاهی نیز در اطراف سد ایجاد شده است.
آدرس: آذربایجان شرقی، شهرستان اهر، جاده اهر–ورزقان، حدود ۱۵ کیلومتری غرب اهر
منطقه حفاظت شده یاری قاری
منطقه حفاظتشده یاری قاری یکی از مهمترین زیستگاههای طبیعی اهر و شرق استان آذربایجان شرقی است. این منطقه با وسعت حدود ۷۱ هزار و ۴۴۲ هکتار در محدوده شهرستانهای اهر، سراب و هریس قرار گرفته است. یاری قاری از شرق به منطقه شکارممنوع انزان و ارتفاعات سبلان، از جنوب به رشتهکوه بزقوش و از شمال به جنگلهای ارسباران و پناهگاه حیاتوحش کیامکی محدود میشود.
این منطقه علاوه بر چشمههای متعدد، زیستگاه گونههای حیوانی متنوعی است. پلنگ، قوچ و میش وحشی، سیاهگوش، خرس قهوهای و گرگ از جمله پستاندارانی هستند که در این محدوده زندگی میکنند، البته در این منطقه گونههای مختلف پرندگان شکاری و جوندگان نیز دیده شده است. علاوه بر این، مسیر عبور قوچ و میش وحشی در محدوده سبلان تا جلفا از این منطقه میگذرد.
آدرس: آذربایجان شرقی، محدوده شهرستانهای اهر، سراب و هریس
تالاب خرمالو
تالاب خرمالو در حدود ۳۹ کیلومتری اهر و در نزدیکی روستای خرمالو قرار دارد. این تالاب در منطقهای کوهستانی واقع شده و یکی از زیستبومهای مهم آبی شهرستان اهر به شمار میرود. این تالاب شمالی–جنوبی حدود ۵۰۰ متر طول و ۱۰۰ متر عرض دارد. خرمالو از تالابهای دائمی منطقه محسوب میشود و علاوه بر نقشی که در تأمین بخشی از نیازهای آبی و کشاورزی اطراف دارد، از نظر زیستمحیطی نیز حائز اهمیت است. در فصل زمستان، این تالاب میزبان پرندگان مهاجر مختلفی است.
آدرس: استان آذربایجان شرقی، ۳ کیلومتری جنوب روستایی به همین نام
منطقه حفاظتشده ارسباران
ارسباران یکی از مهمترین مناطق طبیعی شمال آذربایجان شرقی است که بخشهایی از آن در محدوده شهرستانها و جاهای دیدنی کلیبر و خداآفرین قرار دارد و از جنوب نیز به شهرستان اهر میرسد. پارک ملی ارسباران حدود ۸۹۴۱ هکتار وسعت دارد و منطقه ارسباران مجموعهای از جنگلها، کوهستانها، مراتع و زیستگاههای طبیعی را شامل میشود. این منطقه در دهه ۱۳۵۰ به منطقه حفاظتشده تبدیل شد و در سال ۱۳۵۵ به ذخیرهگاه زیستکره تبدیل شد. از مهمترین ویژگیهای این منطقه میتوان به تنوع گونههای جانوری مثل پلنگ، خرس قهوهای، سیاهگوش، گراز، کل و بز وحشی، قرقاول ارسباران و عقاب طلایی اشاره کرد.
آدرس: آذربایجان شرقی، منطقه ارسباران؛ محدودههای کلیبر و خداآفرین و نواحی مرتبط با شهرستان اهر
روستاها و مناطق ییلاقی اهر
اطراف اهر علاوه بر جاذبههای طبیعی، روستاهایی هم وجود دارد که به دلیل قرارگیری در مناطق جنگلی و کوهستانی، داشتن باغهای میوه و جاذبههای تاریخی، برای گردش گزینه مناسبی هستند. در ادامه با چند مورد از روستاها و مناطق ییلاقی مهم اطراف اهر آشنا میشوید.
روستای افیل
روستای افیل در بخش مرکزی شهرستان اهر و دهستان قشلاق قرار دارد و حدود ۳۲ کیلومتر با اهر فاصله دارد. این روستا در مسیر جاده اهر به مشکینشهر واقع شده و فاصله آن از جاده اصلی حدود دو کیلومتر است. مسیر دسترسی از جاده اصلی تا روستا آسفالت است، هرچند ابتدای مسیر یک سربالایی نسبتاً تند و پیچدار وجود دارد. افیل بیشتر به گیلاسهای محلی با طعم و کیفیت متفاوتش معروف است. ازاینرو هر سال با شروع خردادماه و فرارسیدن فصل برداشت گیلاس، گردشگران زیادی از اهر و دیگر شهرهای منطقه برای خرید محصولات باغی و گشتوگذار به این روستا سفر میکنند.
آدرس: آذربایجان شرقی، شهرستان اهر، بخش مرکزی، دهستان قشلاق، جاده اهر–مشکینشهر، حدود ۳۲ کیلومتری اهر، ۲ کیلومتر بعد از جاده اصلی
روستای قلعه باشی
روستای قلعه باشی در بخش فندقلو و دهستان قشلاق شهرستان اهر قرار دارد و حدود ۲۸ کیلومتر با شهر اهر فاصله دارد. این روستا در مسیر جاده اهر به مشکینشهر و در ابتدای مسیر منتهی به جنگل فندقلو قرار گرفته است. یکی از مهمترین دلایل شهرت قلعه باشی، ارتباط آن با محمدطاهر قراجهداغی، از چهرههای شناختهشده تاریخ مطبوعات ایران است. او در سال ۱۲۵۵ قمری در این روستا متولد شد و بعدها در استانبول روزنامه «اختر» را منتشر کرد.
باغهای میوه از دیگر ویژگیهای روستای قلعه باشی هستند. در این منطقه محصولاتی مانند گیلاس، آلبالو، سیب، گردو، هلو، انگور، گوجهسبز و زردآلو تولید میشود؛ بنابراین اگر در فصل برداشت میوه به این منطقه سفر کنید، میتوانید باغهای میوه آن را ببینید و محصولات این باغها را خریداری کنید.
آدرس: آذربایجان شرقی، شهرستان اهر، بخش فندقلو، دهستان قشلاق، جاده اهر–مشکینشهر، حدود ۲۲ کیلومتری اهر
روستای انداب قدیم
روستای انداب قدیم در دهستان قشلاق بخش مرکزی شهرستان اهر قرار دارد و حدود ۲۰ تا ۳۰ کیلومتر با اهر فاصله دارد. مهمترین ویژگی انداب قدیم، قرار گرفتن جنگل طبیعی انداب و پارک جنگلی فندقلو در ارتفاعات اطراف آن است. بخش قابلتوجهی از پوشش گیاهی این منطقه را درختان فندق تشکیل میدهند.
آدرس: آذربایجان شرقی، شهرستان اهر، بخش مرکزی، دهستان قشلاق، جاده اهر–مشکینشهر، حدود ۲۵ کیلومتری اهر
روستای قشلاق شاهوردی
روستای قشلاق شاهوردی در بخش فندقلو و دهستان قشلاق شهرستان اهر قرار گرفته و حدود ۲۱ کیلومتر با اهر فاصله دارد. این روستا از جاده اصلی اهر به مشکینشهر حدود یک کیلومتر فاصله دارد و مسیر دسترسی آن آسفالته است.
اطراف قشلاق شاهوردی پر از باغهای میوه همچون آلو، آلبالو و گیلاس است. این باغها در کنار قرار گرفتن روستا در منطقه فندقلو، باعث شدهاند که این روستا فضای خوبی برای طبیعتگردی داشته باشد. در کنار بازدید از این روستا میتوانید از جاذبههایی همچون تپه باستانی قربانتپهسی و تالاب دیبسیز دیدن کنید.
آدرس: آذربایجان شرقی، شهرستان اهر، بخش فندقلو، دهستان قشلاق، جاده اهر–مشکینشهر، حدود ۲۰ کیلومتری اهر، یک کیلومتر بعد از جاده اصلی
جاهای تاریخی و فرهنگی اهر
اهر بهواسطه پیشینه تاریخی منطقه ارسباران، بناها و محوطههای تاریخی زیادی دارد که در این قسمت مهمترین آنها را معرفی میکنیم.
بازار تاریخی اهر (نصیر بیگ)
بازار تاریخی اهر یا بازار نصیر بیگ در مرکز شهر اهر و خیابان امام خمینی قرار دارد و یکی از مهمترین بناهای تاریخی این شهر محسوب میشود. قدمت این بازار به دوره قاجار مربوط میشود و در دوره حکومت رشیدالملک، حاکم ارسباران، مورد بازسازی قرار گرفته است. بازار چهار راسته اصلی به نامهای بازار جعفرقلی، کلاهدوزان، نصیر بیگ و دواب دارد. از ویژگیهای این بازار میتوان به سقفهای گنبدی آجری، طاقها و بخشهای گچبری شده اشاره کرد.
آدرس: آذربایجان شرقی، اهر، خیابان امام خمینی، بازار تاریخی اهر
مسجد جامع اهر
مسجد جامع اهر در مرکز شهر و خیابان قدس قرار دارد و از قدیمیترین بناهای مذهبی این شهرستان محسوب میشود. بنای اولیه مسجد در دوره ایلخانی ساخته شده ولی در دورههای بعد بهویژه در دوره صفویه بارها توسعه یافت. از ویژگیهای شاخص مسجد، میتوان به بیش از ۲۰ گنبد کوچک آجری، سردر گچبری شده و مناره آن اشاره کرد.
آدرس: آذربایجان شرقی، اهر، خیابان قدس، کوچه جمعه مسجد
خانه دکتر قاسمخان اهری
خانه دکتر قاسمخان اهری در خیابان حزبالله اهر قرار دارد و از بناهای تاریخی مربوط به اواخر دوره قاجار است. این خانه از آن جهت اهمیت دارد که محل زندگی دکتر قاسمخان اهری، پزشک و شخصیت سیاسی شناختهشده منطقه بوده است. از مهمترین ویژگیهای معماری این بنا میتوان به بخشهای اندرونی و بیرونی، تالارها، اتاقهای متعدد و پنجرههای ارسی، طاقنماها، ایوان و شومینههای تزئینی اشاره کرد.
آدرس: آذربایجان شرقی، اهر، خیابان حزبالله، مقابل پارک قاسمخان
کاروانسرای شاه عباسی
کاروانسرای شاه عباسی یا گویجهبئل در گردنه گویجهبئل و در مسیر جاده اهر–تبریز قرار دارد. این بنا از کاروانسراهای دوره صفویه است که با توجه به اقلیم سرد و کوهستانی منطقه طراحی شده است. این کاروانسرا یک بنای آجری با سقفهای گنبدی و چند اتاق در اطراف فضای اصلی دارد. ورودی بزرگ و بخش مربوط به بارانداز از دیگر قسمتهای آن هستند. برخلاف بسیاری از کاروانسراها، این بنا حیاط مرکزی روباز ندارد.
آدرس: آذربایجان شرقی، شهرستان اهر، جاده اهر–تبریز، گردنه گویجهبئل، ورودی روستای گویدرق
خانه بشیر آمر
خانه بشیر آمر یکی دیگر از خانههای تاریخی اهر است که در خیابان شیخ شهابالدین اهری قرار دارد. قدمت این بنا هم به اواخر دوره قاجار برمیگردد. از مهمترین ویژگیهای معماری این خانه میتوان به هشتی ورودی، زیرزمین، بادگیر، تالارهای متعدد و اتاقهای چندپشته اشاره کرد. نمای ساختمان نیز ساختار متفاوتی دارد و از روبهرو سهطبقه و از پشت دوطبقه دیده میشود.
آدرس: آذربایجان شرقی، اهر، خیابان شیخ شهابالدین اهری، روبهروی کتابخانه آیتالله نجفی اهری
سنگ نبشته سقندل
سنگنبشته سقندل یکی از آثار باستانی مهم شمال غرب ایران است که در حدود ۳ کیلومتری شمال روستای سقندل در شهرستان ورزقان قرار دارد. این کتیبه به دوره اورارتویی و هزاره اول پیش از میلاد مربوط میشود و یکی از قدیمیترین آثار تاریخی در محدوده اهر به شمار میرود. نوشتههای روی کتیبه به خط میخی اورارتویی حک شدهاند. متن روی کتیبه به فتوحات ساردوری دوم، پادشاه اورارتو اشاره میکند.
آدرس: آذربایجان شرقی، شهرستان ورزقان، روستای سقندل، حدود ۳ کیلومتری شمال روستا، دامنه کوه زاغی
قلعه نودوز (قلعه داغ، قلعه نقودز)
قلعه نودوز که با نامهای قلعه داغ و قلعه نقدوز نیز شناخته میشود، در محدوده روستای نقدوز قرار دارد. این قلعه بر فراز کوه ساخته شده و قدمت آن به دوره ساسانی نسبت داده میشود. از مهمترین بخشهای باقیمانده قلعه میتوان به دو برج مدور آجری و دیوارهای دفاعی اشاره کرد. در دوره اسلامی نیز بخشهایی از بنا با خشت ساخته شد که امروزه قسمت زیادی از آن از بین رفته است.
آدرس: آذربایجان شرقی، شهرستان اهر، جاده اهر–مشکینشهر، محدوده روستای نقدوز
تپه قربان
تپه قربان یکی از محوطههای باستانی شهرستان اهر است که در روستای قشلاق شاهوردی قرار دارد. کاوشهای باستانشناسی نشان میدهند که قدمت این تپه به دورههای باستانی ایران برمیگردد. تپه قربان علاوه بر ارزش باستانشناسی، یک جذابیت هم دارد که آن باغها و طبیعت روستایی اطراف آن است.
آدرس: آذربایجان شرقی، شهرستان اهر، روستای قشلاق شاهوردی، محدوده تپه قربان
جاهای مذهبی و آرامگاههای اهر
اهر علاوه بر جاذبههای طبیعی و تاریخی، چند بنای مذهبی ارزشمند نیز دارد که هرکدام بخشی از هویت تاریخی این شهر و منطقه ارسباران را نشان میدهند. در ادامه با مهمترین جاهای مذهبی و آرامگاههای اهر آشنا خواهید شد.
امامزاده زین الدین حصارسیدلر
آستان امامزاده زینالدین (ع) در روستای حصار سیدلر و در مجاورت قبرستان روستا قرار دارد. این بقعه از بخشهایی مانند گنبدخانه، مسجد، کفشکن و آبدارخانه تشکیل شده و بنای اصلی آن یک پلان مستطیلی دارد. مصالح بهکاررفته در ساخت این بنا شامل سنگ، آجر، آهن و سیمان میشوند. گنبدخانه در انتهای مسجد قرار دارد و گنبد آن بر چهار ستون آجری استوار است. نکته جالب اینکه در محل مزار بهجای ضریح، یک صندوق آهنی قرار دارد.
آرامگاه شیخ شهاب الدین اهری
آرامگاه شیخ شهابالدین اهری یکی از مهمترین بناهای تاریخی و مذهبی شهر اهر است که علاوه بر آرامگاه شیخ شهابالدین اهری، شامل خانقاه، مسجد، یک ایوان بلند، منارهها و غرفههایی پیرامون صحن میشود. بنای آرامگاه در دوره صفویه و احتمالاً در زمان شاه عباس اول بر مزار شیخ ساخته شده است، هرچند در بخشهایی از آن آثاری متعلق به دوره ایلخانی نیز دیده میشود.
شیخ شهابالدین محمود اهری از عارفان شناختهشده ایران بود که در سال ۵۸۰ هجری قمری در اهر متولد شد. او پس از تحصیل علم، ادب و عرفان در تبریز و بغداد به زادگاه خود بازگشت و مریدان بسیاری پیدا کرد. افرادی مانند شیخ زاهد گیلانی و شیخ صفیالدین اردبیلی نیز در شمار مریدان او بودهاند. شیخ شهابالدین در سال ۶۶۵ هجری قمری درگذشت و آرامگاه او در همین مجموعه قرار دارد.
آدرس: آذربایجان شرقی، اهر، خیابان شیخ شهاب
پارک شیخ شهاب الدین اهری
پارک شیخ شهابالدین اهری در محدوده مجموعه تاریخی آرامگاه شیخ شهابالدین قرار دارد و به همین دلیل، بازدید از آن را میتوان با دیدن آرامگاه و موزه ادب و عرفان اهر همراه کرد. در خانقاه تاریخی این مجموعه که از سال ۱۳۷۴ به موزه ادب و عرفان تبدیل شده است، میتوانید آثاری مرتبط با فرهنگ عرفانی و ادبی ایران را ببینید.
آدرس: آذربایجان شرقی، اهر، خیابان شیخ شهاب
سخن آخر
اهَر یکی از شهرهای آذربایجان شرقی است که جاذبههای بسیار زیاد و متنوعی دارد؛ از جنگل فندقلو و رودخانه اهرچای گرفته تا دریاچه سد ستارخان، روستاهای اطراف، آثار تاریخی مرکز شهر و جاذبههای مذهبی. در این مطلب ما تعدادی از مهمترین جاذبههای این شهر را به شما معرفی کردیم؛ بنابراین هر سلیقهای که داشته باشید، در سفر به این شهر لحظات خوبی را سپری خواهید کرد. توصیه نهایی ما به شما این است که اگر قصد سفر به اهر را دارید، بهتر است برنامه سفرتان را با توجه به فاصله جاذبهها تنظیم کنید؛ زیرا برخی دیدنیها مانند بازار تاریخی، مسجد جامع و آرامگاه شیخ شهابالدین در محدوده شهری قرار دارند، درحالیکه برای رسیدن به جاذبههایی مانند تالاب خرمالو، سد ستارخان، باید از مرکز شهر خارج شوید.
سؤالات متداول
ثبت دیدگاه اولین نفر باشید که نظر میدهید.