بهاره بهرامی باداب سورت یکی از شگفتانگیزترین جاذبههای طبیعی ایران است که حوضچههای پلکانی رنگارنگ آن، هر بینندهای را مجذوب خود میکنند. این چشمههای کمنظیر که در ارتفاعات استان مازندران قرار گرفتهاند، به دلیل ساختار منحصربهفردی که دارند، پس از کوه دماوند بهعنوان دومین میراث طبیعی ملی ایران به ثبت رسیدهاند.
بااینحال باداب سورت تنها یک جاذبه طبیعی زیبا نیست. آب هر چشمه رنگ، بو، مزه و ترکیبات معدنی متفاوتی دارد و به همین دلیل حتی در میان نمونههای مشابه جهان مثل پاموککاله ترکیه هم این جاذبه جایگاه خاصی دارد.
اگر دوست دارید بیشتر درباره این جاذبه طبیعی فوقالعاده خاص بدانید، این مطلب را تا انتها دنبال کنید. در ادامه مفصل راجع به باداب سورت صحبت خواهیم کرد؛ از موقعیت و مسیرهای دسترسی گرفته تا چگونگی شکلگیری این چشمههای رنگارنگ.
باداب سورت مازندران کجاست؟
باداب سورت به معنای واقعی یکی از جاذبه های طبیعی مازندران و ایران است که در استان مازندران، جنوب شهرستان ساری و در بخش چهاردانگه قرار دارد. باداب سورت در حدفاصل روستاهای اروست و مالخواست و در ارتفاع حدود ۱۸۴۰ متری از سطح دریا واقع شده و به دلیل چشمههای پلکانی تراورتنی که دارد، یکی از خاصترین پدیدههای زمینشناسی کشور شناخته میشود. باداب سورت در سال ۱۳۸۷ بهعنوان دومین میراث طبیعی ملی ایران، پس از کوه دماوند، در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.
| مشخصات | توضیحات |
| موقعیت | استان مازندران، شهرستان ساری، بخش چهاردانگه، حدفاصل روستاهای اروست و مالخواست |
| ارتفاع از سطح دریا | حدود ۱,۸۴۱ متر |
| تاریخ ثبت ملی | سال ۱۳۸۷ (دومین میراث طبیعی ملی ایران) |
| علت شهرت | چشمههای پلکانی تراورتنی با رنگ، بو، مزه و ترکیبات معدنی متفاوت |
باداب سورت چگونه به وجود آمده است؟
باداب سورت نتیجه هزاران سال فعالیت طبیعی زمین است. در واقع وقتی آبهای معدنی از اعماق زمین به سطح آن راه پیدا کردند، بهمرور لایههایی از رسوبات معدنی روی سطح زمین بهجا گذاشتهاند. تکرار این فرآیند در طی هزاران سال باعث شد که چندین حوضچه پلکانی از جنس تراورتن در این منطقه شکل بگیرد.
فرآیند شکلگیری چشمههای پلکانی
آبهای زیرزمینی پس از عبور از لایههای سنگی مختلف، مقادیر زیادی مواد معدنی مانند کربنات کلسیم، آهن و سایر عناصر را در خود حل میکنند. زمانی که این آبها از دل زمین خارج میشوند و در دامنه کوه جریان پیدا میکنند، برخی از مواد معدنی آنها در اثر تماس با هوا و تبخیر آب تهنشین میشوند. این رسوبات طی هزاران سال روی یکدیگر انباشته شده و لایههای تراورتنی را تشکیل دادهاند. ادامه این رسوبگذاری در مسیر جریان آب باعث ایجاد حوضچههای کوچک و بزرگ پلکانی شده است. نکته جالب اینکه این فرآیند همچنان ادامه دارد و در واقع باداب سورت یک پدیده طبیعی زنده محسوب میشود.
دلیل رنگهای متفاوت حوضچهها
یکی از جذابترین ویژگیهای باداب سورت، تنوع رنگ حوضچههای آن است. برخلاف بسیاری از چشمههای تراورتنی جهان که اغلب سفیدرنگ هستند، در باداب سورت طیفی از رنگهای زرد، نارنجی، قرمز، کرم و حتی قهوهای را خواهید دید.
مهمترین دلیل این تفاوت، وجود املاح معدنی مختلف بهویژه اکسید آهن در آب چشمهها است. رسوبات آهن باعث ایجاد رنگهای قرمز و نارنجی میشوند، درحالیکه سایر ترکیبات معدنی و میزان رسوبگذاری متفاوت آنها، طیفهای زرد و کرم را به وجود میآورند. علاوه بر ترکیبات آب، عواملی مانند شدت تابش نور خورشید، دمای محیط، میزان تبخیر و حتی فعالیت برخی میکروارگانیسمها نیز در تغییر رنگ حوضچهها نقش دارند. به همین دلیل ممکن است رنگ حوضچهها در فصلهای مختلف سال یا حتی در ساعتهای مختلف روز، کمی متفاوت به نظر برسند.
قدمت زمین شناسی
باداب سورت قدمتی چند صدهزارساله دارد. بررسیهای زمینشناسی نشان میدهند که شکلگیری این چشمهها به آخرین چینخوردگیهای رشتهکوه البرز در اواخر دوران سوم و اوایل دوران چهارم زمینشناسی بازمیگردد و از آن زمان تاکنون، فرآیند رسوبگذاری ادامه داشته است.
مسیر دسترسی به باداب سورت
همانطور که گفتیم، باداب سورت در بخش چهاردانگه شهرستان ساری و در نزدیکی روستای اروست قرار دارد. برای رسیدن به این جاذبه طبیعی، چند مسیر وجود دارد که در ادامه به آنها اشاره خواهیم کرد.
مسیر از تهران
اگر از تهران راهی باداب سورت میشوید، دو مسیر پیش روی شما قرار دارد:
- مسیر اول: تهران ← سمنان ← مهدیشهر ← شهمیرزاد ← فولادمحله ← سهراه تلمادره ← روستای اروست ← باداب سورت
- مسیر دوم: تهران ← ساری ← کیاسر ← سهراه تلمادره ← روستای اروست ← باداب سورت
پیشنهاد ما به شما مسیر اول است؛ زیرا جاده ایمنتر است، پیچوخم کمتری دارد و معمولاً زمان کمتری هم در راه خواهید بود. مسیر دوم به دلیل اینکه از دل جنگلها عبور میکند، مسیر زیباتری است؛ بنابراین اگر میخواهید از کل مسیر لذت ببرید و محدودیت زمانی ندارید، مسیر دوم مناسب شما است.
مسیر از ساری
اگر در شهر ساری اقامت دارید، کافی است وارد جاده ساری – کیاسر شوید و پس از عبور از کیاسر و رسیدن به سهراه تلمادره، وارد جاده روستای اروست شوید. از این نقطه تا باداب سورت را میتوانید خیلی راحت با دنبال کردن تابلوهای راهنما طی کنید. فاصله ساری تا باداب سورت حدود ۱۲۰ کیلومتر است و بسته به شرایط جاده، طی کردن این مسیر حدود ۲ تا ۲.۵ ساعت زمان میبرد.
مسیر از سمنان
اگر در استان سمنان اقامت دارید یا از مرکز کشور میخواهید به باداب سورت بروید، مسیر حرکت شما به این شکل خواهد بود:
سمنان ← مهدیشهر ← شهمیرزاد ← فولادمحله ← سهراه تلمادره ← روستای اروست ← باداب سورت
وضعیت جاده و بخش خاکی
تا روستای اروست یا سهراهی باداب سورت، مسیر کاملاً آسفالته است؛ اما بقیه مسیر تا چشمهها خاکی و سنگلاخی است. طول این مسیر بسته به جایی که خودروی خود را پارک کردهاید، بین ۳ تا ۶ کیلومتر است و وضعیت کلی آن هم در فصلهای مختلف سال متفاوت خواهد بود.
توصیه میکنیم اگر خودروی سواری معمولی دارید، بهتر است خودرو را ابتدای مسیر خاکی پارک کنید و ادامه مسیر را با خودروهای محلی یا پیاده طی کنید.
نکته: در روزهای بارانی و فصل زمستان نیز به دلیل گلآلود شدن مسیر، عبور خودروهای سواری دشوارتر میشود؛ بنابراین بهتر است از خودروهای شاسیبلند یا آفرود استفاده کنید.
جاهای دیدنی اطراف باداب سورت
یکی دیگر از جذابیتهای باداب سورت این است که میتوانید در کنار آن از جاذبههای دیگری که در نزدیکی آن قرار دارند هم دیدن کنید. در جدول زیر تعدادی از این جاهای دیدنی را به همراه آدرس و فاصله تا باداب سورت معرفی کردهایم.
| آدرس | جاذبه گردشگری |
| استان مازندران، اطراف روستای اروست و مسیر منتهی به باداب سورت، بخش چهاردانگه ساری | جنگلهای هیرکانی اطراف باداب سورت |
| استان مازندران، شهرستان ساری، بخش چهاردانگه، روستای ازنی | دریاچه الندان (آببندان الندان) |
| استان مازندران، جنوب شهرستان ساری، بخش دودانگه | منطقه دودانگه |
| استان مازندران، شهرستان ساری، بخش دودانگه، روستای اوبن | آبشار اوبن |
| مرز استانهای مازندران و سمنان، حوالی روستای فینسک | آبشار فینسک |
| استان مازندران، شهرستان ساری، بخش چهاردانگه، روستای چورت | دریاچه چورت (دریاچه میانشه) |
| استان مازندران، شهرستان ساری، بخش چهاردانگه، در مسیر دسترسی به باداب سورت | روستای اروست |
| استان مازندران، بخش چهاردانگه، محدوده روستاهای پشتکوه | چشمههای معدنی پشتکوه |
| جاده ساری–کیاسر، در مسیر دسترسی به باداب سورت | جنگلهای کیاسر |
امکانات رفاهی باداب سورت
باداب سورت امکانات رفاهی زیادی ندارد و البته به همین دلیل است که هنوز طبیعت آن بکر باقی مانده است. البته در سالهای اخیر امکانات اولیه فراهم شده، اما همچنان بهتر است قبل از سفر به مازندران و این چشمه ها، تجهیزات و وسایل موردنیاز را همراه خود داشته باشید.
از مهمترین امکانات رفاهی موجود در باداب سورت میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- پارکینگ خودرو در ابتدای مسیر بازدید؛
- سرویس بهداشتی؛
- غرفههای محلی فروش آش، چای، نوشیدنی و خوراکیهای سنتی (در روزهای شلوغ و تعطیلات)؛
- نیمکت و محل استراحت؛
- اقامتگاههای بومگردی، ویلا و خانههای اجارهای در روستای اروست و اطراف آن.
با توجه به محدود بودن امکانات، بهتر است هنگام بازدید از باداب سورت موارد زیر را همراه خود داشته باشید:
- آب آشامیدنی کافی؛
- میان وعده یا غذای سبک؛
- کفش مناسب طبیعتگردی؛
- کرم ضدآفتاب، کلاه و عینک آفتابی؛
- لباس گرم در پاییز و زمستان.
قوانین و نکات مهم هنگام بازدید از چشمه
همانطور که در ابتدا اشاره کردیم، باداب سورت یکی از ارزشمندترین آثار طبیعی ایران است و به همین دلیل باید به نکات زیر توجه کنید تا بتوانیم این میراث طبیعی را برای آیندگان نیز حفظ کنیم.
- در محوطه بااحتیاط راه بروید و از دویدن روی پلکانها خودداری کنید.
- کفش مناسب طبیعتگردی، لباس راحت و کولهپشتی مناسب همراه داشته باشید.
- آب آشامیدنی و مواد خوراکی موردنیاز خود را پیش از ورود به مجموعه تهیه کنید.
- از ریختن زباله در محوطه یا داخل چشمهها خودداری کنید و کیسه زباله همراه داشته باشید.
- روشن کردن آتش در اطراف چشمه ممنوع است.
- از همراه آوردن حیوانات خانگی به محوطه چشمه خودداری کنید.
- برای جلوگیری از آسیب به حوضچهها و رسوبات طبیعی، تنها از مسیرهای مشخصشده عبور کنید.
اقامت در نزدیکی باداب سورت
اگر قصد دارید علاوه بر بازدید از باداب سورت، از جاذبههای طبیعی اطراف نیز دیدن کنید، بهتر است حداقل یک شب در این منطقه اقامت داشته باشید. از آنجا که باداب سورت در نزدیکی روستاهای کوچک قرار دارد، میتوانید در اقامتگاههای بوم گردی زیر اقامت کنید:
| موقعیت | نام اقامتگاه |
| روستای اروست | اقامتگاه چشمه علی مهتاب |
| روستای مالخواست | اقامتگاه بومگردی موسوی |
| گلستان، شهرستان بندرگز، روستای وطنا | اقامتگاه بومگردی آوش |
| مازندران، خلیل شهر | کلبه کومه |
تفاوت باداب سورت با پاموککاله ترکیه
هرچند باداب سورت مازندران و پاموککاله ترکیه (Pamukkale) هر دو از چشمههای پلکانی تراورتنی جهان هستند؛ اما از نظر ساختار زمینشناسی، ترکیبات آب، رنگ و ظاهر، تفاوتهای زیادی دارند.
در باداب سورت به دلیل وجود چندین چشمه با ترکیبات شیمیایی متفاوت، طیفی از رنگهای قرمز، نارنجی، زرد و قهوهای را خواهید دید؛ درحالیکه پاموککاله بیشتر به خاطر تراسهای سفیدرنگ و آبهای زلال و فیروزهای خود شهرت دارد. علت این تفاوت، ترکیب متفاوت املاح معدنی در این دو جاذبه است. در باداب سورت رسوبات آهن نقش اصلی را در ایجاد رنگهای گرم دارند؛ اما در پاموککاله رسوبات کربنات کلسیم باعث شکلگیری چشمههای پلکانی سفید رنگ شدهاند.
| ویژگی | باداب سورت (ایران) | پاموککاله (ترکیه) |
| موقعیت | ایران، مازندران، شهرستان ساری | ترکیه، استان دنیزلی |
| نوع پدیده | چشمههای پلکانی تراورتنی | چشمههای پلکانی تراورتنی |
| رنگ غالب | قرمز، نارنجی، زرد، قهوهای | سفید خالص |
| علت رنگ | وجود رسوبات آهن و سایر مواد معدنی | رسوبات کربنات کلسیم (تراورتن سفید) |
| تنوع چشمهها | چندین چشمه با مزه، بو و ترکیب معدنی متفاوت | چشمههایی با ترکیب معدنی تقریباً مشابه |
| نوع آب | آب شور، آب ترش و آبهای معدنی مختلف | آب گرم سرشار از کلسیم |
| ارتفاع از سطح دریا | حدود ۱۸۴۱ متر | حدود ۱۶۰ متر |
| ثبت ملی / جهانی | دومین میراث طبیعی ملی ایران | ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو |
| مهمترین ویژگی | تنوع رنگ، ترکیب متفاوت چشمهها و چشمانداز کوهستانی | تراسهای سفیدرنگ وسیع و شهرت جهانی |
جمع بندی
باداب سورت یکی از منحصربهفردترین پدیدههای طبیعی ایران و جهان است که از چشمههای پلکانی رنگارنگ تشکیل شده است. این جاذبه طبیعی که در ارتفاعات شهرستان ساری قرار دارد، علاوه بر ارزشی که به لحاظ گردشگری دارد، از نظر علمی و زمینشناسی نیز حائز اهمیت است و به همین دلیل بهعنوان دومین میراث طبیعی ملی ایران به ثبت رسیده است. نکته پایانی اینکه بهترین زمان بازدید از این جاذبه، فصل بهار یا اوایل پاییز است که هم هوا معتدل است و هم اینکه مسیر گلآلود و لغزنده نیست.
سوالات متداول
ثبت دیدگاه اولین نفر باشید که نظر میدهید.