بهاره بهرامی فسا یکی از شهرهای تاریخی و کمتر شناختهشده استان فارس است که در حدود ۱۴۸ کیلومتری شرق شیراز قرار دارد. این شهر به دلیل قدمت چند هزار سالهاش، جاذبههای متنوعی بهخصوص برای گردشگران علاقهمند به تاریخ دارد. اگر قصد سفر به استان فارس را دارید و میخواهید شهری متفاوت از آن را ببینید یا اگر میخواهید بدانید فسا کجاست و چه جاذبههایی دارد، تا انتهای این مطلب همراه ما باشید. در این راهنمای سفر به فسا، ابتدا این شهر را معرفی میکنیم و سپس به سراغ مهمترین جاذبههای گردشگری آن میرویم.
معرفی شهر فسا
فسا یکی از شهرهای قدیمی استان فارس و مرکز شهرستان فسا است که در جنوب شرق این استان و در فاصله حدود ۱۳۵ کیلومتری از شیراز قرار دارد. این شهر به دلیل قرار گرفتن در مسیر ارتباطی شیراز به داراب و نزدیکی به استانهای کرمان و هرمزگان، از گذشته تاکنون موقعیت جغرافیایی مهمی داشته است. فسا در منطقهای نسبتاً کوهستانی و نیمه معتدل واقع شده است و به همین دلیل بسیاری از روستاها و نواحی اطراف آن در ارتفاعات قرار دارند. علاوه بر این دنبالههایی از رشتهکوه زاگرس هم در اطراف این شهر وجود دارد که همین باعث شکلگیری تفرجگاهها و مناطق گردشگری در اطراف آن شده است.
مسیر دسترسی به فسا
فسا در جنوب شرق استان فارس قرار دارد و به دلیل موقعیت جغرافیایی مناسب، دسترسی به آن از شهرهای مهم اطراف نسبتاً آسان است. معمولترین راه برای اینکه به فسا بروید، این است که اول خود را به شیراز برسانید و بعد به سمت شرق حرکت کنید و وارد جاده شیراز–فسا شوید. فاصله شیراز تا فسا حدود ۱۴۸ کیلومتر است و طی کردن آن حدود ۲ ساعت زمان میبرد.
آدرس: استان فارس، ۱۴۸ کیلومتری جنوب شیراز
تاریخچه فسا
فسا یکی از کهنترین شهرهای استان فارس است که نام آن در متون تاریخی، کتیبهها و منابع باستانشناسی بارها تکرار شده است. این شهر در طول تاریخ تقریباً همیشه جایگاه مهمی در ساختار سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جنوب ایران داشته و به دلیل موقعیت جغرافیایی مناسب، یکی از سکونتگاههای دائمی بشر به شمار میرفته است.
بر اساس کتیبهها و سنگنوشتههای تخت جمشید، از فسا با نامهای «پَسا»، «پِسه» یا «پِشییا» یاد شده است. این موضوع نشان میدهد که فسا در دوره هخامنشیان شهر شناختهشدهای بوده و حتی در برخی منابع از آن بهعنوان یکی از مراکز مهم کشاورزی و انبار غله یاد شده است. پس از ورود اعراب به ایران و به دلیل نبود حرف «پ» در زبان عربی، نام این شهر بهتدریج به «فسا» تغییر کرد.
در دوره ساسانیان، فسا از شهرهای مهم منطقه بود و گواه آن را میتوان در وجود آتشکدهها، بقایای شهرهای ساسانی و آثار مذهبی این دوره دانست. پس از اسلام نیز فسا جایگاه خود را حفظ کرد و در قرون نخست هجری به یکی از مراکز ضرب سکه تبدیل شد که نشاندهنده امنیت، رونق اقتصادی و اهمیت اداری این شهر در آن زمان بوده است.
در دورههای بعد، از جمله صفویه، افشاریه و قاجاریه، فسا اگرچه فراز و نشیبهایی را تجربه کرد، اما به دلیل قرار گرفتن در مسیرهای ارتباطی جنوب ایران، هرگز بهطور کامل از رونق نیفتاد.
قدمت فسا
قدمت شهر فسا به حدود ۷۵۰۰ سال پیش بازمیگردد و برخی پژوهشها، پیشینه سکونت در این منطقه را حتی به دوران پیش از تاریخ نسبت میدهند. کشف ابزارهایی مانند گرز، تبر سنگی و سفالینههای کهن نشان میدهد که این ناحیه از هزارههای سوم و چهارم پیش از میلاد محل زندگی انسان بوده است.
برخی مورخان، سنگ بنای اولیه فسا را به دوره شاهان اساطیری ایران (پیشدادیان و کیانیان) نسبت دادهاند. در مجموع میتوان اینطور گفت که درخشانترین دوره فسا در دوره هخامنشیان بوده است که گواه آن را میتوان درج نام آن در الواح گلی اداری تخت جمشید دانست.
سوغات فسا
فسا به دلیل پیشینه کشاورزی و فرهنگی غنی، سوغاتیهای متنوعی از جمله خوراکی و صنایعدستی دارد که معروفترین آنها عبارتاند از:
- نان فسایی (کماچ)
- نان کنجدی محلی
- مسقطی
- قالی و قالیچههای دستباف
- گلیم و گبه
- حصیربافی
- رویهگیوه
- سفال و کوزه
جاهای دیدنی فسا
فسا به دلیل قدمت تاریخی و موقعیت جغرافیاییاش، جاذبههای تاریخی، طبیعی و مذهبی زیادی دارد که معمولاً هم فاصله زیادی از مرکز شهر ندارند و به همین دلیل تقریباً همه آنها را میتوانید در یک روز ببینید. در ادامه مهمترین جاذبههای این شهر را به شما معرفی خواهیم کرد.
رصدخانه فسا
رصدخانه فسا یکی از رصدخانههای آماتوری فعال ایران است که در سال ۱۳۷۸ توسط انجمن نجوم شهرداری فسا تأسیس شد. رصدخانه در منطقه کَدیوری و در ارتفاع حدود ۲۵۰۰ متر از سطح دریا احداث شد تا آلودگی نوری کمتر باشد. در این رصدخانه میتوانید با تجهیزات متنوعی مثل تلسکوپهای بازتابی ۶، ۱۲، ۲۵ و حتی ۴۰ اینچی و دوربینهای دوچشمی، اجرام آسمانی را مشاهده کنید.
تل ضحاک (تپه/قلعه ضحاک)
تل ضحاک یکی از مهمترین محوطههای باستانی فساست که در حدود ۳ کیلومتری جنوبشرقی فسا و در روستای خیرآباد قرار گرفته است. این محوطه از نظر تاریخی ارزش بالایی دارد، چون آثار کشف شده این منطقه متعلق به دوران پیش از تاریخ تا دورههای تاریخی پس از اسلام هستند و همین نشان میدهد که این منطقه و بهخصوص تل ضحاک یکی از سکونتگاههای دائمی بوده است.
یکی از ویژگیهای این محوطه، خندق بزرگی است که پیرامون آن حفر شده و در گذشته پر از آب بوده است و هنوز هم نشانههایی از آن وجود دارد. نکته پایانی اینکه تل ضحاک در تاریخ ۲۴ شهریور ۱۳۱۰ با شماره ثبت ۱۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
آتشکده قمپ
آتشکده قمپ (یا غُمپ) که در حدود ۲۰ کیلومتری شمال فسا قرار دارد، در واقع بقایای یک آتشکده متعلق به دوران ساسانی است که در کنار یک برکه به نام «قمپ» قرار داشته و دقیقاً به همین دلیل قمپ نام گرفته است.
در ساخت این آتشکده از سنگ لاشه و ساروج استفاده شده است. اگرچه بخشهایی از این آتشکده فروریخته است، اما هنوز هم ساختار کلی بنا قابلتشخیص است. نکته جالبتوجه اینکه در پیرامون قمپ، درخت مورد زیاد دیده میشود؛ درختی که در فرهنگ زرتشتی بسیار مقدس بوده است. نکته پایانی اینکه این بنا در تاریخ ۱۲ اسفند ۱۳۱۵ با شماره ثبت ۲۶۴ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد.
منطقه حفاظتشده میانجنگل
منطقه حفاظتشده میانجنگل یکی از مهمترین جاذبههای طبیعی فساست که از نظر زیستمحیطی ارزش بالایی دارد. این منطقه ابتدا در سال ۱۳۶۷ بهعنوان منطقه شکار ممنوع معرفی شد و سپس در سال ۱۳۷۵ تحت حفاظت سازمان حفاظت از محیطزیست قرار گرفت.
میانجنگل به دو بخش شرقی و غربی تقسیم میشود؛ بخش غربی بیشتر کوهستانی و کوهپایهای است و بخش شرقی از تپهماهورها و دشتهای کوچکتر تشکیل شده است. در این منطقه علاوه بر بیش از ۳۲۵ گونه گیاهی، حیواناتی مانند کل و بز، قوچ و میش، گرگ، روباه، گراز و پرندگان شکاری هم وجود دارند.
گردشگاه چهلچشمه
چهلچشمه یکی از تفرجگاههای شناختهشده فساست که در دامنه کوه تودُج قرار دارد و یکی از مقاصد ثابت مردم این شهر برای طبیعتگردی بهحساب میآید. این گردشگاه، فضای کوهستانی و طبیعت سرسبزی بهخصوص در سالهای پر بارش دارد. این منطقه همچنین برای کسانی که علاقهمند به کوهپیمایی سبک هستند هم جذابیت زیادی دارد.
تل نخودی
تل نخودی یکی از محوطههای قدیمی اطراف فساست که در آن میتوان ردپای سکونت انسان در دورههای بسیار کهن را مشاهده کرد. بررسیهای باستانشناسی نشان میدهند که قدمت این تپه به دوران پیش از تاریخ ایران باستان میرسد. تل نخودی بیشتر از آنکه یک جاذبه توریستی باشد، مقصدی مناسب برای کسانی است که به تاریخ کهن و محوطههای باستانی علاقه دارند.
بقعه سید شمسالدین
بقعه سید شمسالدین یکی از زیارتگاههای فساست که در مسیر فسا به داراب قرار دارد. اگرچه قدمت این بنا به دوره صفویه نسبت داده میشود؛ اما تاکنون بارها مرمت و بازسازی شده است.
سخن آخر
فسا یکی از شهرهای کمتر شناختهشده استان فارس است که اگر کمی در آن گشتوگذار کنید، متوجه خواهید شد که جاذبههای تاریخی، طبیعی و مذهبی زیادی دارد. پس اگر قصد سفر به استان فارس دارید و دوست دارید یک جای متفاوت را ببینید، پیشنهاد ما به شما این است که فسا را از دست ندهید، بهخصوص که میتوانید اغلب جاذبههای آن را در یک روز ببینید.
سؤالات متداول
ثبت دیدگاه اولین نفر باشید که نظر میدهید.